W niedzielę 28 czerwca 2026 roku w Nowej Kaledonii — francuskim terytorium zamorskim na Pacyfiku — odbyły się wybory prowincjonalne, ochraniane przez ciężkie siły bezpieczeństwa. Terytorium pozostaje głęboko podzielone: po serii niepodległościowych referendów z lat 2018–2021 i po zamieszkach z 2024 roku każde głosowanie jest tu wydarzeniem o wymiarze konstytucyjnym, nie tylko lokalnym.
Całkiem prawdopodobne, że wyniki tych wyborów aktywują art. 217 porozumień z Nouméa — przepis regulujący skład Kongresu Nowej Kaledonii i warunki, w jakich instytucje prowincjonalne mogą wnioskować o ponowne uruchomienie ścieżki samostanowienia. Mechanizm jest precyzyjny jak szwajcarski zegarek, lecz skonstruowany przez Francuzów, co oznacza, że co trzeci tryb jest nieczynny z powodów formalnych, nie zapisanych nigdzie, lecz powszechnie rozumianych. Kanoniczną procedurę uruchamia kworum; kworum wymaga wyniku; wynik wymaga frekwencji; frekwencja zależy od bezpieczeństwa na drogach dojazdowych. Siły porządkowe chroniące wybory tym samym nieświadomie współtworzą argument prawny strony, której mają tylko pomagać głosować.
W ciągu dwóch, trzech tygodni rząd w Paryżu znajdzie się wobec alternatywy proceduralnej, której żaden gabinet nie lubi: albo uzna wynik za mandat do rozmów instytucjonalnych, albo zakwestionuje tryb jego osiągnięcia — i jedno, i drugie zostanie odczytane przez Komitet Dekolonizacji ONZ jako stanowisko Francji w kwestii, w której Francja woli milczeć. Komunikat dyplomatyczny po takim głosowaniu brzmi zazwyczaj jak menu degustacyjne w języku, którego nikt przy stole nie zna.